กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เป็นกระทรวงที่จัดตั้งขึ้นตาม
พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545

ซึ่งเป็นกระทรวงภาคสังคมในการทำหน้าที่เกี่ยวกับการพัฒนาสังคม การสร้างความเป็นธรรมและความเสมอภาคในสังคม การส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพและความมั่นคงในชีวิต สถาบันครอบครัวและชุมชนโดยรวมส่วนราชการด้านนโยบายและการปฏิบัติ ประกอบด้วย

1. กรมประชาสงเคราะห์ สังกัดกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม
2. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ (สยช.)
3. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานสตรีแห่งชาติ (กสส.)
4. สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี กองพัฒนาสตรี เด็ก และเยาวชน กรมการพัฒนาชุมชน
5. การเคหะแห่งชาติ (กคช.)
6. สังกัดกระทรวงมหาดไทย สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.)
7. สังกัดกระทรวงการคลัง

เป็นส่วนราชการในสังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เพื่อเป็นองค์การและกลไกด้านสังคมในการบรรลุนโยบายของรัฐบาลที่ให้ประชาชนทุกกลุ่มเป้าหมาย โดยเฉพาะเด็ก เยาวชน สตรี ผู้ด้อยโอกาส คนพิการ และผู้สูงอายุ มีความมั่นคงในการดำรงชีวิต ให้มีการพิทักษ์และคุ้มครองสิทธิตามกรอบรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2540 โดยบูรณาการแนวคิด ทิศทาง และการบริหารให้เป็นระบบจากภาคีทุกภาคส่วนและทุกระดับ

พระประชาบดี

พระประชาบดีหมายถึง เทพผู้เป็นที่พึ่งของประชาชน เป็นบุตรของพระ พรหม หรือเรียกอีกชื่อหนึ่ง ว่า เทพมเหศักดิ์ ซึ่งเป็นผู้ให้การสงเคราะห์แก่ประชาชน เป็นมนสาบุตร หมายถึง พระพรหมนึกให้เกิดพระประบดีและบริวาร ซึ่งเป็นฤาษี 7คน หรือสัปตฤาษี ได้รับมอบหมายจากพระพรหมให้มาสร้างมนุษย์และ สัตว์อื่น ๆ เมื่อทรงสร้างเสร็จแล้ว ได้ถนอมเลี้ยงดูบุตรด้วยความเมตตากรุณา โดยไม่คำนึงผลตอบ แทนแม้แต่น้อย

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ จึงได้กำหนดให้มีเครื่องหมาย ประจำ กระทรวง เป็นรูปวงกลมลายตรงกลางวงกลมเป็นรูปพระประชาบดีประทับอยู่เหนือ แท่น มีลายกนกเป็น ภาพศีรษะฤาษี 7 ตน อยู่รอบวงกลมเดียวกัน ซึ่งแสดงถึงความร่วมมือของทุกส่วนในสังคมเบื้องล่างมีอักษร "กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์"

1. การพัฒนาสังคมและจัดสวัสดิการเด็กและเยาวชน
2. การพัฒนาสังคมและจัดสวัสดิการครอบครัว
3. การพัฒนาสังคมและจัดสวัสดิการสตรี
4. การพัฒนาสังคมและจัดสวัสดิการคนพิการและผู้สูงอายุ
5. การพัฒนาสังคมและจัดสวัสดิการผู้ด้อยโอกาสและอื่น ๆ
6. การพัฒนาสังคมและจัดสวัสดิการที่อยู่อาศัย
7. การพัฒนาสังคมและจัดสวัสดิการชุมชนและสังคม

ฤาษี 7 ตน หรือสัปตฤาษี ซึ่งนำมาบรรลุในเครื่องหมายด้วยนั้น มีความหมายเกี่ยวกับ การพัฒนาสังคมและสวัสดิการเพื่อก่อให้เกิดความมั่นคงของมนุษย์และความมั่นคง ทางสังคม 7 ประเภท คือ

ทั้งนี้ ตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง กำหนดภาพเครื่องหมายราชการตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายราชการ พุทธศักราช 2482 (ฉบับที่ 181) ประกาศ ณ วันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2545